BOXER & ROTOR
TADEUSZ PAWLAK    i    RYSZARD GLEN
Specjaliści BMW R75, Zündapp KS 600 i 750

UKŁAD HAMULCOWY – BREMSE

Adam Koczorowski

Najistotniejszym układem, decydujący o bezpieczeństwie kierowcy i pasażerów, jest  w motocyklach BMW R75 i Zündapp KS 750,ale także innych, układ hamulcowy. Co prawda z praktyki wiem, że w ciężkim terenie, zarówno przy podjazdach jak i bardzo stromych zjazdach wystarczy umiejętne hamowanie silnikiem. W nielicznych przypadkach tylko hamowanie silnikiem zapewnia bezpieczeństwo a nieumiejętne użycie hamulca nożnego może spowodować niepożądany poślizg  stanowiący śmiertelne niebezpieczeństwo.

Generalnie hamulce muszą być w pełni sprawne, gdyż tylko to gwarantuje, że zatrzymamy w przewidywanym miejscu rozpędzoną, sięgającą 820 kilogramów masę.

Oba motocykle były pierwszymi na świecie, w których seryjnie zastosowano hamulce hydrauliczne.

W motocyklach BMW R75 i Zündapp KS 750 układy hamulcowe w zasadzie są takie same. Różnią je tylko przewody sztywne łączące pompę hamulcową z rozdzielaczem i sztywny przewód hamulcowy umieszczony na ramie wózka BW 40.

Kompletny układ hamulcowy składa się z następujących elementów:

(W nawiasach podane są numery części według numeracji zawartej w katalogu BOXER & ROTOR)

  1. Pompa hamulcowa (3086/3132/3176)
  2. Sztywny przewód łączący pompę hamulcową z rozdzielaczem. W przypadku BMW R75 (2130) a w przypadku Zündappa KS 750 (1102)
  3. Rozdzielacz (3015)
  4. Przewód sztywny łączący rozdzielacz z cylinderkiem hamulcowym koła motocykla (3190)
  5. Cylinderek hamulcowy tylnego koła – średnicy 22 mm (3133/3135/3165)
  6. Giętki przewód hamulcowy: motocykl – wózek (3050)
  7. Sztywny przewód hamulcowy na ramie wózka (3191); BW 40 (1234)
  8. Giętki przewód hamulcowy – do cylinderka hamulcowego koła wózka (3051)
  9. Łącznik kątowy przy cylinderku hamulcowym (3141)
  10. Cylinderek hamulcowy koła wózka – średnicy 19 mm (3134/3136/3165)

Pompa hamulcowa wykonana jest ze stali i wewnątrz szlifowana. Średnica otworu pompy hamulcowej wynosi 19 mm. Zmiana średnicy, dokonywana przez domorosłych konstruktorów a naszych konkurentów, na 22 mm prowadzi do uniemożliwienia skutecznego hamowania. Widocznie nie uważali oni w szkole podstawowej na lekcjach fizyki poświęconych maszynom prostym. Tłoczek średnicy 22 mm powoduje, że nawet stanięcie na pedale hamulca nie wywołuje zablokowania kół. No cóż, układ hamulcowy tych motocykli pozbawiony jest wspomagania.

Sztywne przewody hamulcowe, także one powinny być właściwie wykonane. Prawidłowe zarobienie końcówek nie może polegać na zwykłym ich rozgięciu. Właściwe zakończenie charakteryzuje się pogrubioną ścianką w miejscu przylegania do stożkowej końcówki. Tylko taka konstrukcja zapewnia trwałość jak i pewność połączenia. (Oferowane na rynku  sztywne przewody bardzo często są niewłaściwie wykonywane).

Należy wspomnieć jeszcze o przewodach łączących pompę hamulcową z rozdzielaczem. Łączniki przewodu pierwszej wersji powodowały często awarie polegające na pękaniu przewodów w miejscu ich wyjścia z nakrętki łączącej.

  Prawidłowo wykonane przewody hamulcowe   

             

                    BMW R75

Zündapp KS 750  

Wadę tę usunięto przez zastosowanie z każdej strony przewodu zespołu dwóch nakrętek uzupełnionych gumowym wypełniaczem. Wyeliminowano w ten sposób całkowicie sztywne mocowanie a przez to miejsce bardzo wrażliwe na wibracje.

Widok zespołu nakrętek i łączników niezbędnych w prawidłowo wykonanym przewodzie  hamulcowym.

Cylinderek hamulcowy tylnego koła ma średnicę 22 mm a koła wózka 19 mm. Dzięki temu wyrównana zostaje siła hamowania obu kół. Trzeba pamiętać, że na koło motocykla wywierany jest większy nacisk niż na koło wózka. Cylinderki hamulcowe kół wykonane są u nas, tak jak oryginalnie były produkowane w pierwszej wersji czyli z mosiądzu, i są także wewnątrz szlifowane.

Najczęstsze przyczyny występowania niedomagań hamulców i sposoby ich usuwania

Po naciśnięciu pedału hamulca w układzie nie ma ciśnienia lub jest ono niewystarczające mimo, że układ jest szczelny i został odpowietrzony.

Prawdopodobne przyczyny:

Zawór tłoczny znajdujący się na dnie pompy hamulcowej jest uszkodzony lub niewłaściwie założony lub zgoła wszystkie wewnętrzne części pompy są błędnie zamontowane.

Prawidłowy porządek ułożenia części składowych pompy hamulcowej

Otwory w dorabianej pompie hamulcowej są niewłaściwie umieszczone lub mają niewłaściwą średnicę. Tłoczek, uszczelniacz tłoczka są niewłaściwie wykonane, mają niewłaściwą długość uniemożliwiającą wpływanie w wystarczającej ilości płynu hamulcowego do wnętrza pompy hamulcowej.

Giętkie przewody hamulcowe wykonane są z użyciem materiałów nieprzewidzianych dla przewodów hamulcowych i pod wpływem ciśnienia nadmiernie rozszerzają się.

Założone zostały nowe okładziny cierne ale hamują one tylko niewielką częścią swej powierzchni.

Prawdopodobne przyczyny:

Bęben hamulcowy jest owalny.

Zewnętrzna średnica szczęk hamulcowych z nowymi okładzinami nie odpowiada średnicy wewnętrznej bębna hamulcowego. Nowe okładziny na szczękach hamulcowych należy przetoczyć na odpowiedni wymiar.

Bęben hamulcowy jest zużyty a nowe okładziny cierne trą o powierzchnię boczną bębna. Najczęściej tarciu zapobiegnie wykonanie niewielkiej fazy na wewnętrznej krawędzi okładziny ciernej.

Hamulec koła wózka skutecznie hamuje ale nie odpuszcza. Kilkakrotna regulacja cylinderka nie zmieniła sytuacji.  

Giętkie przewody hamulcowe na skutek starości są zatkane. Podczas hamowania płyn hamulcowy przedostaje się do cylinderka ale po zwolnieniu hamulca sprężyna odciągowa  nie jest w stanie pokonać oporu stawianego przez zatkany przewód spełniający w tym momencie rolę zaworu zwrotnego  i szczęki hamulcowe pozostają rozparte. Pomóc może tylko wymiana giętkich przewodów na właściwe.

Zawór rozdzielacza nie jest w pełni otwarty i uniemożliwia powrót płynu hamulcowego.

Koło wózka bocznego podczas hamowania blokuje się.

Przy nieobciążonym wózku bocznym blokowanie koła wózka bocznego podczas hamowania jest stanem normalnym. Układ hamulcowy wózka bocznego obliczony jest dla obciążenia wynikającego z wagi samego wózka bocznego powiększonego o 130 kg przewidzianych na w pełni wyposażonego żołnierza.

Dlatego w moich motocyklach zawsze w miejscu wsiadania do kosza mam zamocowany uchwyt, który trzyma zawsze wypełniony 20 litrami benzyny kanister. Te kilogramy znakomicie zapobiegają blokowaniu koła poprawiając przy tym skuteczność hamowania. Poza tym te dodatkowe kilogramy bardzo ułatwiają pokonywanie prawych zakrętów i zapewniają większe bezpieczeństwo pokonywania odcinków gdzie koło wózka zdecydowanie znajduje się wyżej od kół motocykla.

 

 

 

 

 

ZDJĘCIA

 

VIDEO